di. 17 jun 2025

Onderstaand artikel is van de hand van de strategen van KBC Asset Management.
Escalatie Israël-Iran zet Midden-Oosten en wereldeconomie onder druk
De spanningen in het Midden-Oosten zijn tot een nieuw hoogtepunt gekomen. Op vrijdag 13 juni voerde Israël een grootschalige aanval uit op Iraanse nucleaire installaties en militaire doelen, waarbij onder meer het hoofd van de Islamitische Revolutionaire Garde werd gedood. Iran reageerde met een golf van raket- en droneaanvallen op Israëlische steden. Anders dan bij de vorige escalatie gebruikt Iran nu ook hypersonische raketten, die door het grote aantal deze keer wel beperkt doel troffen. Na zo'n 5 dagen strijd lijkt Iran wel maar over zo'n 1/3e van zijn capaciteit aan ballistische raketten meer te beschikken, terwijl Israël controle heeft over een groot deel van het Iraanse luchtruim. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat Iran maandagavond voorstelde terug naar de onderhandelingstafel te willen komen.
Trump en het "grote plan": regimewissel of diplomatie?
Opmerkelijk is dat de Amerikaanse president Donald Trump naar verluidt een Israëlisch plan om de Iraanse Opperste Leider Ali Khamenei te vermoorden, persoonlijk heeft afgewezen. Hoewel Israël dit als een manier zag om het conflict te beëindigen, lijkt Trump terughoudend om zich te laten meeslepen in een directe oorlog. Toch zijn er signalen dat zijn regering wel werkt aan een bredere strategie voor regimewissel in Iran, en daarom kritisch was over het vooruitzicht van een staakt-het-vuren (n.a.v. de G7 top) en het mogelijk terugtrekken van Iran uit het non-proliferatieverdrag sterk bekritiseerde.
Volgens bronnen binnen de "MAGA"-beweging, waaronder Steve Bannon en Tucker Carlson, is het uiteindelijke doel van de huidige escalatie het verwijderen van de volledige Iraanse topstructuur. Carlson stelde zelfs dat "dit is waar het om draait: regime change", en dat de VS zich voorbereiden op een "decapitation strategy".
Toch is het onduidelijk wat het einddoel is. Een terugkeer naar de monarchie, met Reza Pahlavi (de zoon van de laatste sjah) als symbolisch leider, wordt in Iraanse en diaspora-kringen nauwelijks serieus genomen. Bovendien zou het wegvallen van Khamenei mogelijk leiden tot een machtsgreep door de Revolutionaire Garde, die nog radicaler en antiwesters is dan het huidige regime, al zijn heel wat leiders van deze Garde intussen omgebracht bij Israëlische aanvallen. Ook het reguliere leger zou een poging kunnen wagen om van dit vacuüm gebruik te maken en de macht te grijpen.
Gevolgen voor de markten
De financiële markten reageerden voorlopig vrij gematigd op deze escalatie. Wereldwijd daalden aandelenkoersen, terwijl beleggers vluchtten naar veilige havens zoals goud en staatsobligaties. Tegelijkertijd stegen defensie- en energieaandelen. Dat was echter op het moment van de initiële aanvallen. Op maandag konden de meeste markten alweer ontspannen, en ook de olieprijs zakte weer wat. Het afgelopen half jaar zijn beleggers al best wat volatiliteit gewoon geworden. Het lijkt dan ook dat beleggers wat ongevoelig zijn geworden voor de zoveelste escalatie op het geopolitieke front…
Olieprijs stijgt door geopolitieke risico's
Waar we de grootste impact zagen was bij de olieprijzen. Zij stegen immers scherp op vrijdag. Brent-olie werd verhandeld voor meer dan 75 dollar per vat, een stijging van bijna 12% op weekbasis. De vrees voor verstoringen in de Straat van Hormuz – waar 20% van de wereldwijde olie- en LNG-export passeert – voedt deze prijsstijging. Voorlopig bleef het aantal aanvallen op Iraanse energie-installaties bovendien beperkt, en lijkt Iran zelf ook niet van plan andere Golf-staten mee in het bad te trekken.
Volgens de KBC-economen en andere analisten is de stijging dus vooral het gevolg van geopolitieke risico's, niet van fundamentele marktkrapte. Structureel gezien is er zelfs sprake van een overaanbod op de oliemarkt van meer dan 800.000 vaten per dag, terwijl er wereldwijd ook zo'n 4.5 miljoen vaten reservecapaciteit extra kunnen worden ingezet. De stijging van de olieprijs -in afwezigheid van een verdere escalatie- lijkt dan ook geen lang leven beschoren. Een nieuwe energiecrisis - met alle gevolgen van dien voor de groei, inflatie en rente – is dus niet ons basisscenario.
Wat doen we hier mee in de strategie?
KBC Asset Management houdt de situatie zoals steeds nauwlettend in de gaten. Momenteel lijkt de impact niet van die grootorde om onmiddellijk actie te ondernemen. KBC AM behoudt een vrij neutrale -en dus goed gespreide- portefeuille die in verschillende scenario's een goede verhouding tussen risico versus rendement zou moeten kunnen bieden.
Onthoud dat KBC AM voor de RI-portefeuilles (RI= responable investing) niet in de energiesector beleggen. In de conventionele portefeuilles houdt KBC AM een onderwogen positie aan. De huidige situatie van overcapaciteit op de oliemarkt, en de neiging tot onderhandeling en de-escalatie van Iran, zet KBC AM niet aan om dit vandaag drastisch te wijzigen.