Wat als de nieuwe voorzitter van de Federal Reserve, Kevin Warsh, door geen duidelijk standpunt in te nemen om Donald Trump niet tegen de borst te stuiten, uiteindelijk zelf een stijging van de langetermijnrente heeft veroorzaakt die de Amerikaanse regering nu dwingt om in te grijpen?

Notulen van de Fed

Ter herinnering: sinds het begin van zijn voorzitterschap heeft Warsh geweigerd om de markt aanwijzingen te geven over de toekomstige intenties van de Fed. Hij wil zelfs het aantal vergaderingen verminderen. Hoewel hij herhaaldelijk heeft benadrukt dat hij streng zal optreden tegen inflatie en niet zal toestaan dat die verder oploopt, heeft hij in de praktijk nooit aangegeven bereid te zijn daadwerkelijk actie te ondernemen. Dat bleek ook uit de notulen van de laatste Fed-vergadering, waarin de meningsverschillen duidelijk naar voren kwamen.

De leden die voor een renteverhoging stemden, uitten expliciet hun bezorgdheid omdat zij "vaststelden dat de prijsdruk breed aanwezig leek" en van oordeel waren dat "het Comité een restrictiever monetair beleid zou moeten voeren om zijn engagement na te komen om duurzaam zijn doelstellingen inzake prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid te bereiken". Volgens hen bestaat het risico dat niets doen uiteindelijk kan leiden tot "een abruptere en mogelijk duurdere reeks verkrappingsmaatregelen in een later stadium". Maar over de intenties van Warsh kwam geen enkele aanwijzing en de markt moest zich tevredenstellen met een raadselachtige boodschap.

Als reactie daarop

Heeft de obligatiemarkt met de stijging van de rentevoeten haar ongenoegen of op zijn minst haar onbegrip geuit over dat gebrek aan richting? Twee reacties van het Amerikaanse ministerie van Financiën zouden erop kunnen wijzen dat er binnen de Amerikaanse regering enige bezorgdheid, of zelfs nervositeit, is ontstaan over die sterke rentestijging, waarvoor Warsh gedeeltelijk verantwoordelijk wordt geacht. Gisteren maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën onverwacht bekend dat het zijn terugkoopprogramma voor langlopende obligaties verdubbelt tot 4 miljard dollar per operatie.

Dat bedrag is uiteraard bescheiden in vergelijking met een markt van 32,2 biljoen dollar, maar het volstond om de druk op de langetermijnrente enigszins te verlichten, zoals blijkt uit de evolutie van het rendement op de 30-jarige Amerikaanse staatsobligatie.

Hoewel niemand het expliciet zal toegeven, kwam deze aankondiging vlak na de sterke rentestijging en is de timing moeilijk te negeren. Bovendien is dit niet de eerste interventie van het Amerikaanse ministerie van Financiën. Door de Bank of Japan te ondersteunen via interventies op de valutamarkt eerder deze maand, wilde het Amerikaanse ministerie mogelijk vooral voorkomen dat Japan Amerikaanse staatsobligaties zou verkopen om vervolgens dollars te verkopen ter ondersteuning van de eigen munt.

Japan is immers de grootste buitenlandse houder van Amerikaanse staatsobligaties. Mocht het land op grote schaal beginnen verkopen, dan zou dat de stijging van de Amerikaanse langetermijnrente verder versterken.

In plaats van het onderliggende probleem aan te pakken, wekt het Amerikaanse ministerie van Financiën de indruk actief te willen ingrijpen en de markt niet volledig haar gang te laten gaan, terwijl Warsh paradoxaal genoeg precies de tegenovergestelde indruk geeft.

Want als de rente stijgt

Dan komt dat doordat de markt zich terecht zorgen maakt over de stijgende overheidsschuld. Die bezorgdheid nam nog toe nadat het ministerie van Financiën bekendmaakte dat de totale Amerikaanse staatsschuld voor het eerst boven 40 biljoen dollar is uitgekomen.

Meer bepaald toonde het meest recente dagelijkse overzicht van de kas- en schuldpositie van het Amerikaanse ministerie van Financiën een totale uitstaande overheidsschuld van 40,047 biljoen dollar.

Zoals uit de grafiek blijkt, vond ongeveer een derde van deze stijging plaats tijdens de coronaperiode. Zowel Trump als Biden dragen een aanzienlijk deel van de verantwoordelijkheid voor die ontsporing.

Dat cijfer is niet louter symbolisch, zoals Maya MacGuineas, voorzitter van het onafhankelijke Committee for a Responsible Federal Budget, benadrukte:

"Veertig biljoen dollar schuld bestaat niet alleen op de boekhouding van de overheid. Ze laat zich voelen in de hele economie en belandt uiteindelijk op de een of andere manier in de portemonnee van burgers."

Ze voegde eraan toe:

"Hoe meer we lenen, hoe meer we de inflatie aanwakkeren, andere begrotingsprioriteiten verdringen en ons blootstellen aan binnenlandse noodsituaties en internationale spanningen."

En verder:

"Het is verbazingwekkend hoe voorspelbaar het fiscale verval van een wereldmacht kan worden."

De Amerikaanse staatsschuld nam tijdens het presidentschap van Biden met 8,4 biljoen dollar toe. Naast de uitgaven voor het economisch herstel na corona werd die stijging ook gevoed door omvangrijke investeringen in infrastructuur en subsidies voor schone energie.

Volgens het Congressional Budget Office zal het omvangrijke wetgevingspakket van Trumps tweede ambtstermijn, de One Big Beautiful Bill Act, daar nog eens 4,7 biljoen dollar aan schuld aan toevoegen.

Het gevolg is dat door de stijgende rente ook de rentelasten op de overheidsschuld fors oplopen. Tijdens de eerste tien maanden van begrotingsjaar 2026 overtroffen de rentekosten zelfs de uitgaven voor Medicare en werden ze daarmee de op één na grootste uitgavenpost van de federale begroting, na de uitgaven voor het socialezekerheidspensioenstelsel.